O balón parado no fútbol base: case un terzo dos goles

Nos partidos de nenos de 10 a 12 anos, case tres de cada dez goles chegan a balón parado, igual que nos mundiais. Que din os datos, que ensinar en cada saque segundo a idade e como adestralo por fases sen convertilo en xogadas de pizarra.

Linkalde · 2026-10-27

Córners, faltas, sacadas de banda, saques de porta e penaltis. No fútbol base adéstranse pouco e case sempre o día antes do partido, se sobra tempo. Con todo, o balón está parado boa parte do partido e desas reanudacións sae unha parte moi grande dos goles, tamén nos partidos de nenos.

O que din os datos

Un estudo colombiano analizou os 64 partidos da fase final nacional do torneo Pony Fútbol, con equipos de nenos de 10 a 12 anos. Dos 160 goles, 113 chegaron co balón en movemento e 47 a balón parado: o 29,4 %. Os autores destacan que é unha porcentaxe parecida á dos mundiais dos Estados Unidos 1994 e Francia 1998.

No fútbol adulto as cifras son parecidas. Os estudos que recolle López Pertejo no seu traballo sobre accións a balón parado van do 23 % dos goles do Mundial de México 1986 ao 39 % do dos Estados Unidos 1994. En 190 partidos de Primeira División, o 31,2 %: un de cada tres goles.

Nos mundiais xuvenís, a FIFA viu subir os goles a balón parado do 25 % ao 30 % en catro anos e atribuíuno a «un traballo regular e repetitivo» desas xogadas. Adestralas nótase.

Moito tempo de partido, pouco de adestramento

Segundo os estudos citados, o balón está parado entre o 41 % e o 44 % do partido. Nun equipo de Primeira analizado durante unha tempada, o balón parado ocupou 18 horas das 331 de adestramento: algo máis do 5 %. E case sempre o mesmo día, o anterior ao partido.

A conclusión práctica para a canteira non é adestrar xogadas ensaiadas cada día. É non regalar case a metade das reanudacións: sacar rápido de banda a un compañeiro libre, non sacar de porta ao centro e ter alguén atento ao rebote en cada córner e en cada falta.

Que ensinar en cada saque

Herráez propón unhas pautas para cada reanudación. Estas son as que teñen máis sentido no fútbol base:

Despois de cada saque, o xogo segue. Unha boa reanudación pérdese se ninguén está preparado para o rebote ou para defender a contra cando o córner sae mal.

Segundo a idade

Cos máis pequenos, o balón parado debe ser unha forma rápida de volver xogar, non un momento de pizarra. Horst Wein, na súa proposta de fútbol para benxamíns, quita o córner e deixa que a banda e o fondo se saquen cunha condución ou un pase desde a liña. Así o neno xoga en lugar de esperar.

Como adestralo por fases

López Pertejo propón ensinar cada acción a balón parado en cinco fases, do máis sinxelo e sen rival á situación real de partido. Non hai un tempo fixo para cada unha: pásase á seguinte cando o equipo domina a anterior.

1. Presentación: explícase a xogada cun debuxo ou un vídeo, co papel de cada un.
2. Aprendizaxe: repítese sen oposición, no espazo xusto, ata que saia soa.
3. Ancoraxe: engádense rivais que marcan e defenden, para que o xogador decida.
4. Especificidade: a xogada segue despois do saque, coa transición se se perde o balón.
5. Realidade: xógase en partido, con todo o equipo e no campo de verdade.

Algúns principios para non convertelo en algo mecánico: que o xogador teña que mirar e decidir, que cada saque estea unido ao que pasa despois, que os compañeiros se comuniquen e que a dificultade vaia coa idade. Na canteira, ademais, convén que todos pasen por todos os papeis: hoxe saca un e mañá remata.