Ensinar a defender: do 1x1 á defensa en zona

Defender apréndese por capas: primeiro o duelo, despois a axuda ao compañeiro, logo a liña e por último o bloque. Que ensinar en cada idade, cos principios de Borzi e da FIFA e exercicios para cada paso.

Linkalde · 2026-10-20

Na canteira adéstrase moito máis o ataque que a defensa. E cando se adestra a defensa, a miúdo comézase polo final: colocar unha liña de catro e pedir que suba e baixe á vez, cando os xogadores aínda non saben frear un rival que vén de fronte. Defender apréndese por capas, e cada unha necesita a anterior.

As idades son orientativas. Borzi sitúa os obxectivos tácticos individuais e por liñas a partir dos 11 anos; a FIFA reserva a defensa en zona e o bloque para as etapas de formación. Se o teu equipo non domina unha capa, quédate nela aínda que a idade diga outra cousa.

1. Cos pequenos: recuperar e pechar

Por debaixo dos 10 anos non hai que falar de marcaxes nin de liñas. Nos xogos reducidos que propón a FIFA para o fútbol base, defender é evitar o gol, recuperar o balón canto antes e pechar o espazo por onde quere pasar o rival. A transición rápida, de atacar a defender e ao revés, é o obxectivo que se repite en todos os xogos.

2. O duelo: frear antes que roubar

O erro típico é lanzarse polo balón. Borzi describe o que debe facer o defensor cando un rival avanza polo centro:

1. Retroceder perfilado, levando o atacante cara á súa perna menos hábil para que perda velocidade.
2. Amagar a entrada para que dubide e cambie de decisión.
3. Esperar o momento: cando o balón se lle separa do pé ou llo pasa á perna mala, entrar.
4. Non ir ao choque lonxe da portaría sen compañeiros detrás: se te supera, queda só ante o porteiro.

Pola banda a consigna cambia: presionar o rival contra a liña para frealo e que non poida ir directo á portaría. A FIFA engade dúas ideas: anticiparse, é dicir, ser máis rápido que o atacante para cortar o pase antes de que o reciba, e impedir que quen recibe de costas se xire.

3. A axuda: cubrir o que sae

A segunda capa é a parella. Cando un defensor sae ao rival con balón, outro colócase detrás del, en diagonal e cara á portaría, preparado para intervir se o primeiro é superado. Se iso pasa, o segundo sae e o primeiro corre cara atrás para cubrilo a el: é a permuta. Con 2x1 e 3x2 tráballase moi ben, porque o defensor en inferioridade aprende a temporizar ata que chega a axuda.

4. A liña: aliñarse e escalonarse

Coa liña de defensa aparecen condutas colectivas. Borzi dá algunhas que se poden ensinar en infantís:

• Se o ataque vén por un costado, a liña escalónase cara ao segundo pau para cubrir o primeiro marcador e chegar a tempo se hai cambio de orientación.
• Ao saír a marcar, non pasar da liña dos centrocampistas.
• O último defensor non sae ao rival que vén co balón dominado: retrocede e atrasa ata que chegan compañeiros.
• Escoitar o porteiro: é quen mellor ve o campo e quen ordena a defensa.
• Se o porteiro sae, alguén cobre a portaría. Se colle o balón, un ou dous defensores ábrense ás bandas para recibir.
• Se un centrocampista sobrepasado polo balón pode axudar, corre cara atrás; se un defensor se suma ao ataque, un centrocampista queda co seu par.

5. A zona e o bloque

Na defensa en zona, cada xogador é responsable dun espazo e marca o rival que entra nel; se o rival cambia de zona, tómao o compañeiro desa zona. A FIFA considera que aprendela fai progresar o xogador en lectura do xogo, anticipación, responsabilidade, cooperación e comunicación. E é a base da presión.

Para que funcione, o equipo ten que estar xunto. O manual da FIFA dá medidas concretas:

• O máis próximo ao balón sae de seguida para que non se poida xogar en vertical.
• Os máis próximos a el cóbrenlle.
• O resto forma un bloque compacto entre o balón e a portaría, pechando o centro.
• O porteiro cobre as costas do bloque.
• Todos falan: a comunicación é parte da defensa en zona.