Lesioak oinarrizko futbolean: zer du berezi hazten ari den gorputzak

Haur bat ez da heldu txiki bat, ezta lesionatzen denean ere. Zergatik agertzen diren gainkargako lesioak, zein hazkuntza-min tipiko ezagutu behar diren eta zer egin dezakeen entrenatzaileak saihesteko.

Linkalde · 2026-10-19

Zenbat eta haur gehiagok kirola egin eta zenbat eta gehiago entrenatu, orduan eta lesio gehiago agertzen dira. Hala diote Jon Warner eta Lyle Micheli kirolari gazteetan aditu diren medikuek, haur eta nerabeen lesioei buruzko berrikuspen batean. Eta kanterako entrenatzaileak jakin behar duen zerbait nabarmentzen dute: haurrak ez dira helduak bezala lesionatzen.

Artikulu honek seinaleak ezagutzen eta prebenitzen laguntzen du. Ez du medikuaren lekua hartzen: joan ez den edo herrenarazten duen min baten aurrean, jokalariak gelditu egiten da eta familiak kontsulta egiten du.

Lesionatzeko bi modu

Gainkargako lesioak gero eta ohikoagoak dira kirolari gazteen artean, egileen arabera. Eta aulkitik hobekien saihets daitezkeenak dira, hain zuzen.

Zergatik ez den haur bat heldu txiki bat

• Haurraren hezurra helduarena baino porotsuagoa da eta okerrago jasaten ditu konpresioa eta tentsioa.
• Puntu ahula hazkuntza-kartilagoa da, hezurraren oraindik hazten ari den gunea, belaun, orkatila edo orpoa bezalako giltzaduren ondoan. Helduarena baino ahulagoa da, bai kolpeen aurrean bai gainkargaren aurrean.
• Haurrengan, lotailuak kartilago hori baino indartsuagoak izan ohi dira. Horregatik, lotailu gurutzatuaren hausturak ez dira ohikoak 14 urte baino lehen: belauna bihurritzen denean, askotan hazkuntza-kartilagoak pairatzen du.
• Tibiaren eta peroneren hazkuntza-kartilagoak itxi arte, 15-16 urte inguruan, orkatilaren bihurritze bat gune horretako haustura izan daiteke egiatan.

Ondorio praktikoa: 12 urteko jokalari batean «bihurritura» bat ez da 25 urtekoan bezalakoa. Min handia, hanturak edo oinez ezin badu, medikuak ikusi dezala berriz entrenatu aurretik.

Zerk eragiten dituen gainkargako lesioak

Warner eta Micheli-k arrisku-faktoreen zerrenda bat berrikustea proposatzen dute, kausa aurkitzeko eta prebenitzeko. Lehenengoa da ohikoena, eta entrenatzailearen esku dago:

1. Entrenamendu-akatsa. Gehien errepikatzen den faktorea da. Udako kanpus intentsiboek eta karga bat-batean igotzen duten programek gaztea arriskuan jartzen dute. Erreferentzia gisa, intentsitatea eta iraupena astean % 10 baino gehiago igotzeak lesio hauek errazten ditu jada.
2. Giharraren eta tendoiaren arteko desorekak, hazkunde-jauziaren ondoren. Hezurra hazten da, giharra motz geratzen da eta malgutasuna galtzen da. Entrenamendu intentsu eta errepikakorrarekin jarraitzea hura berreskuratu gabe, lesioa bilatzea da.
3. Indar-desorekak: adibidez, kuadrizeps indartsuak eta izterreko giharrak ahulak eta motzak.
4. Hanken eta oinen forma: luzera desberdineko hankak, barrurantz edo kanporantz doazen belaunak, barrurantz hondoratzen diren oinak.
5. Oinetakoak: indargetu, eutsi eta konpentsatu egin behar dute.
6. Oinarrizko kondizio fisikorik eza. Oso sedentarioa den haur bat ez dago kirol baten inpaktu errepikatuak jasateko prest.

Adinaren min tipikoak, ezagutzea komeni direnak

Min batzuk behin eta berriz agertzen dira hazten ari diren jokalarietan. Entrenatzaileak ez ditu diagnostikatzen, baina ezagutzeak «ez da ezer, jarraitu» esatea saihesten laguntzen du:

Zer egin dezakeen entrenatzaileak

FIFAren gazteentzako eskuliburuek ideia hauek entrenamendu-jarraibide bihurtzen dituzte:

• Indarra goiz, baina norberaren pisuarekin. 9-10 urtetik aurrera, enborreko ariketak (sabela eta bizkarra). Giharren oinarri sendoa eraikitzea lesioak prebenitzea ere bada.
• Elkarren aurkako giharrak orekatu. Kuadrizepsa lantzen bada, izterreko giharra ere landu behar da. Giharren oreka bereziki garrantzitsua da 13 eta 15 urte bitartean.
• Malgutasuna saio guztietan, jokoekin eta ariketekin, batez ere aduktoreena, aldakako flexoreena, orkatilena eta belaunena.
• Luzatu indar-lanaren, jauzien eta abiaduraren ondoren, are gehiago hazten ari diren jokalarietan. Luzaketa estatikoak mugikortasun dinamikoarekin konbinatu.
• Oinarrizko erresistentzia aerobikoa. Osasunerako ona izateaz gain, istripuak eta lesioak prebenitzen ditu eta berreskuratzen laguntzen du.
• Berotze ona saio eta partida bakoitzaren aurretik.

Noiz gelditu

• Mina entrenamendu guztietan agertzen da edo areagotu egiten da.
• Jokalariak herrenka dabil edo korritzeko modua aldatzen du.
• Hantura dago edo ezin du ohiko moduan zapaldu.
• Hazkunde-jauziaren ondoren, jokalariak bat-batean malgutasuna galtzen du edo beti toki berberaz kexatzen da.

Kasu hauetan zentzuzkoena karga jaistea, familiarekin hitz egitea eta medikuak ikustea da. Itzultzeko, hobe da lehenago zuen malgutasuna eta indarra berreskuratzea.