Como adestrar a concentración no fútbol
«Concéntrate» non serve de nada se o xogador non sabe en que. Os catro tipos de atención que pide un partido, que a rompe e xogos sinxelos para adestrala desde benxamíns.
Linkalde · 2026-10-19
Todos o dixemos desde a banda: «atentos!», «concentrados!». E case todos explicamos algunha derrota pola falta de concentración dos primeiros minutos. O curioso é que, aínda que a consideramos decisiva, case nunca a adestramos: esperamos que o xogador a traia de casa ou que a aprenda a base de erros nos partidos.
Concentrarse é poñer a atención no que importa da xogada e non deixarse levar polo que non importa: o público, unha protesta do rival, o árbitro ou a propia cabeza dicindo «hoxe non me sae nada». E é unha destreza que se aprende, igual que o pase ou o control.
“A concentración é unha destreza aprendida.”
Non hai unha concentración, hai catro
Cando dicimos «concéntrate» o xogador non sabe que facer, porque a atención móvese en dous eixes. Un é a amplitude: ás veces hai que mirar moitas cousas á vez e outras veces unha soa. O outro é a dirección: cara a fóra (balón, rivais, compañeiros) ou cara a dentro (o que penso, como estou). Ao cruzalos saen catro estilos, e cada momento do partido pide un distinto:
| Cara a fóra | Cara a dentro | |
|---|---|---|
| Ampla | Ler o xogo: saír á contra vendo compañeiros, rivais e espazos á vez. | Pensar a xogada: decidir que facer nun saque de banda ou nunha falta a favor. |
| Estreita | Fixarse nun só punto: a escuadra antes de chutar unha falta, o balón nun despexe. | Prepararse: repasar o xesto antes dun penalti, soltar a tensión antes de sacar. |
Isto cambia a instrución que damos. En vez de «concéntrate», «mira onde están os teus dous compañeiros antes de recibir» (ampla, cara a fóra) ou «respira e escolle o lado antes de collere carreira» (estreita, cara a dentro). O xogador entende que ten que facer e o adestrador pode corrixilo.
Cos nervios, cada xogador tira da atención que mellor domina, aínda que non sexa a que pide a xogada. Se os nervios suben demasiado, a atención estréitase soa e aparece o bloqueo: o xogador «non ve» o compañeiro libre. Por iso a concentración e a calma adéstranse xuntas.
Que a rompe
- O de fóra: berros da bancada, provocacións do rival, instrucións do banquillo contrario, un campo ou unha equipación novos.
- O de dentro: «vouno facer mal», «o árbitro vai contra nós», notar as pernas pesadas ou o corazón a mil.
- As malas experiencias: o xogador que fallou o último penalti chega ao seguinte con ese recordo enriba.
- A frustración e o noxo: quen se queda dándolle voltas a un erro deixa de seguir o xogo durante varias xogadas.
- O cansazo: para estar atento hai que estar fresco. Co depósito baleiro perdese antes a atención que as pernas.
Como adestrala no campo
A idea de fondo é sinxela: se o xogador xa viviu no adestramento os estímulos do partido, o día do partido non o despistan. Algunhas pautas para metela nas túas sesións:
- Explícalles para que serve o xogo. Se entenden que están adestrando a atención, tómano en serio.
- Comeza amodo e sube a velocidade cando o fagan ben. Primeiro acertar, despois acertar rápido.
- Mete distraccións a propósito: voces, consignas que se cruzan, o adestrador dando ordes cada vez desde máis lonxe para que aprendan a distinguir a súa voz.
- Cambia os sinais: unha palmada, unha cor, un número, un balón doutro deporte. O novo obriga a adaptarse.
- Poucos exercicios deste tipo por sesión e nunca ao final con todos rebentados.
- Reforza en voz alta a quen mantén a atención e pídelles aos xogadores que inventen variantes: implícanse moito máis.
Xogos sinxelos que funcionan
| Xogo | Que adestra | Como se xoga |
|---|---|---|
| Os cambios | Memoria visual | Por parellas: un observa o outro, xírase, o compañeiro cambia varios detalles (peúgas, peto, pelo) e ten que adiviñalos. |
| O acumulado | Atención e memoria | En fila, cada xogador repite as accións co balón dos anteriores e engade unha. Perde quen se salta algunha. |
| O perseguidor | Atención a un rival | Un móvese con saltos, xiros e freadas; o outro ten que pegarse á súa dereita, esquerda ou costas segundo diga o adestrador. É a marcaxe en pequeno. |
| O reloxo | Tempo de reacción | Doce xogadores no círculo central, cada un unha hora. O adestrador di unha hora e eses dous cambian o sitio; se as agullas coinciden, cambian todos. |
| A estatua | Control emocional | Avanzan cara ao adestrador cando está de costas e quedan quietos cando se xira. Quen se move ou ri, retrocede. Vale co balón. |
No partido: rutinas e palabras clave
A concentración tamén se perde e se recupera durante o partido. Catro ferramentas que se poden ensinar desde infantís:
- Unha palabra clave: «ollos», «balón», «seguinte». O xogador dína ou pénsaa para volver á xogada despois de distraerse.
- Converter o fallo en acerto: despois dun erro, imaxinar o xesto ben feito en lugar de lle dar voltas ao fallo. Evita a cadea de erros.
- Rutinas fixas: o mesmo quecemento, a mesma forma de colocar o balón antes dunha falta. Co tempo a rutina activa a concentración soa.
- Falar no campo: «eu cúbroche», «tes tempo», «bo pase». Falar obriga a estar no xogo e axuda ao compañeiro.
Ensaia o peor escenario. Se vai chover o domingo, adestra co campo mollado; se o partido é nun campo con moito público, mete ruído no adestramento. O que xa viviron non os sorprende.
Como saber se mellora
A ferramenta máis útil é a máis simple: dar un balón, non dicir nada e observar. En poucos minutos vese quen segue o xogo e quen se desconecta, quen se afunde tras un erro e quen se repón. Se o miras a miúdo e apuntas o que ves, notarás os cambios de semana en semana e antes dos partidos importantes.
Con xogadores maiores, unha charla tranquila achega moito, sempre que antes exista confianza. Os tests psicolóxicos de atención ou de estado de ánimo existen, pero convén deixalos en mans dun psicólogo deportivo.
Bibliografía
- Robles Prieto, F. J. y García García, J. A.. El entrenamiento de la concentración en el fútbol.
- Williams, J. M.. Psicología aplicada al deporte. Biblioteca Nueva.