Lesións no fútbol base: que ten de especial o corpo que medra

Un neno non é un adulto pequeno, tampouco cando se lesiona. Por que aparecen as lesións por sobrecarga, que dores típicas do crecemento convén recoñecer e que pode facer o adestrador para previlas.

Linkalde · 2026-10-19

Cantos máis nenos practican deporte, e cantos máis adestran, máis lesións aparecen. Sinálano Jon Warner e Lyle Micheli, médicos especialistas en deportistas novos, nunha revisión sobre lesións de nenos e adolescentes. E destacan algo que o adestrador de canteira ten que saber: os nenos non se lesionan igual que os adultos.

Este artigo axuda a recoñecer sinais e a previr. Non substitúe o médico: ante unha dor que non marcha ou que fai coxear, o xogador para e a familia consulta.

Dúas maneiras de lesionarse

As lesións por sobrecarga son cada vez máis frecuentes entre os deportistas novos, segundo os autores. E son xusto as que máis se poden evitar desde o banquillo.

Por que un neno non é un adulto pequeno

• O óso do neno é máis poroso que o do adulto e aguanta peor a compresión e a tensión.
• O punto débil está na cartilaxe de crecemento, a zona do óso que aínda medra, preto de articulacións como o xeonllo, o nocello ou o talón. É máis vulnerable que a do adulto tanto aos golpes como á sobrecarga.
• Nun neno, os ligamentos adoitan ser máis fortes que esa cartilaxe. Por iso as roturas do ligamento cruzado son pouco habituais antes dos 14 anos: cando o xeonllo se torce, o que sofre moitas veces é a cartilaxe de crecemento.
• Ata que se pechan as cartilaxes de crecemento da tibia e do peroné, cara aos 15-16 anos, unha torcedura de nocello pode ser en realidade unha fractura nesa zona.

Consecuencia práctica: un «esguince» nun xogador de 12 anos non é o mesmo que nun de 25. Se hai dor forte, inchazo ou non pode apoiar o pé, que o vexa un médico antes de volver adestrar.

Que provoca as lesións por sobrecarga

Warner e Micheli propoñen revisar unha lista de factores de risco para atopar a causa e previr. O primeiro é o máis habitual, e está nas mans do adestrador:

1. O erro de adestramento. É o factor que máis se repite. Os campus intensivos de verán e os programas que suben de golpe a carga poñen o novo en risco. Como referencia, subir a intensidade e a duración máis dun 10 % por semana xa pode predispor a estas lesións.
2. O desequilibrio entre músculo e tendón tras o estirón. O óso medra, o músculo queda curto e perdese flexibilidade. Seguir cun adestramento intenso e repetitivo sen recuperala é buscar a lesión.
3. Os desequilibrios de forza: por exemplo, cuádriceps fortes e isquiotibiais febles e curtos.
4. A forma das pernas e dos pés: pernas de distinta lonxitude, xeonllos cara a dentro ou cara a fóra, pés que se afunden cara a dentro.
5. O calzado: que amorteza, suxeite e compense.
6. A falta de condición física de base. Un neno moi sedentario non está preparado para aguantar os impactos repetidos dun deporte.

Dores típicas da idade que convén recoñecer

Algunhas dores aparecen unha e outra vez en xogadores en idade de medrar. O adestrador non as diagnostica, pero recoñecelas axuda a non dicir «non é nada, segue»:

Que pode facer o adestrador

Os manuais da FIFA para xuvenís converten estas ideas en pautas de adestramento:

• Forza desde cedo, pero co propio peso. A partir dos 9-10 anos, exercicios de tronco (abdominais e costas). Construír unha base muscular sólida é tamén previr lesións.
• Equilibrar músculos que se opoñen. Se se traballa o cuádriceps, tamén se traballa o isquiotibial. O equilibrio muscular é especialmente importante na etapa de 13 a 15 anos.
• Flexibilidade en todas as sesións, con xogos e exercicios, sobre todo de aductores, flexores da cadeira, nocellos e xeonllos.
• Estirar despois da forza, os saltos e a velocidade, máis aínda en xogadores que están medrando. Combinar estiramentos estáticos con mobilidade dinámica.
• Resistencia aerobia de base. Ademais de ser boa para a saúde, prevén accidentes e lesións e axuda a recuperar.
• Un bo quecemento antes de cada sesión e de cada partido.

Cando parar

• A dor aparece en todos os adestramentos ou vai a máis.
• O xogador coxea ou cambia a súa forma de correr.
• Hai inchazo ou non pode apoiar o pé con normalidade.
• Despois do estirón, o xogador perde de golpe flexibilidade ou queixase sempre do mesmo sitio.

Nestes casos o prudente é baixar a carga, falar coa familia e que o vexa un médico. Para volver, mellor recuperar antes a flexibilidade e a forza que tiña.