Avaliar o xogador no fútbol base: que mirar e como apuntalo

Avaliar non é poñer notas: é saber onde está cada xogador para decidir que adestrar despois. Que criterios usar, como montar unha ficha sinxela, como observar un partido e por que cos pequenos hai que mirar o proceso e non o resultado.

Linkalde · 2026-10-27

Case todos os adestradores avalían, aínda que non lle chamen así. Ao facer a convocatoria, ao decidir quen xoga de lateral ou ao preparar a sesión do martes, cada un ten na cabeza unha idea de como está cada xogador. O problema é que esa idea adoita basearse no último partido ou no xogador que máis chama a atención. Avaliar de forma ordenada serve para o contrario: ver a todos, ver o que de verdade importa e decidir que adestrar despois.

O manual de fútbol xuvenil da FIFA resúmeo nunha idea: os partidos permiten aos mozos e aos seus formadores controlar e avaliar o progreso de forma sistemática, e esa avaliación do rendemento de cada xogador e do equipo é a chave dunha formación con éxito.

Para que serve avaliar

• Para planificar: se a metade do equipo non sabe controlar orientado, iso entra nas próximas sesións.
• Para individualizar: cada xogador ten un ou dous puntos que mellorar, non unha lista de dez.
• Para ver o progreso: comparar a mesma ficha en setembro, en xaneiro e en xuño di máis que calquera resultado.
• Para falar co xogador e coa familia con datos e exemplos, non con impresións.

Avaliar non é clasificar. No fútbol base o obxectivo non é saber quen é o mellor hoxe, senón que necesita cada un para mellorar mañá.

Que mirar: as preguntas da FIFA

A FIFA propón avaliar cunha lista de preguntas sinxelas, que serve tanto ao adestrador como ao propio xogador. Agrupadas, quedan así:

Non fai falta usar todas as preguntas con todas as idades. Cun benxamín abondan as de técnica e conduta; cun xuvenil xa ten sentido mirar a toma de decisións e a influencia no equipo.

Unha ficha sinxela

A ficha de avaliación que propón a FIFA reparte os criterios en bloques e puntúa cada un do 1 ao 4. Unha versión reducida, que se enche en cinco minutos por xogador, podería ser esta:

Como enchela ben

• Puntuar o que se ve repetido en varias sesións, non unha xogada solta.
• Apuntar un exemplo ao carón de cada nota baixa: «perde o balón ao recibir de costas».
• Non avaliar a todos o mesmo día: tres ou catro xogadores por sesión é máis realista.
• Repetir a mesma ficha cada trimestre para comparar.

Observar un partido

A FIFA propón tamén unha ficha de observación de partido: datos do encontro (rival, campo, estado do terreo, resultado ao descanso e final), os obxectivos que se levaban, como se aplicaron os temas traballados na semana, as particularidades do partido e unha valoración global (moi bo, bo, mediocre ou deficiente). O máis útil é a última casela: consecuencias e medidas para a planificación xeral e a individual.

É dicir, a observación do partido non remata no partido. Se o equipo non soubo saír xogando ante a presión, iso volve ao adestramento da semana seguinte.

Que o xogador tamén se avalíe

A FIFA distingue dúas formas de avaliar o rendemento: o feedback externo, o que dá o adestrador, e o interno, a autoavaliación. Analizar co xogador o vídeo do seu último partido, ou darlle a mesma ficha para que se puntúe el e comparar despois, axúdao a ver o que domina e o que lle segue custando.

Os obxectivos que saian de aí, di a FIFA, deben ser claros, precisos, realistas e medibles, fixados polo adestrador pero acordados co xogador. «Mellorar o pase» non é un obxectivo; «dar o pase coa perna esquerda nos rondos sen paralo antes» si o é.

Cos pequenos, o proceso

Para os menores de 12 anos, o manual de fútbol base da FIFA recomenda minimizar os resultados, non facer clasificacións e valorar a calidade da execución antes que a cantidade ou a intensidade. Avaliar a esas idades é observar se o neno se atreve, se toca moito o balón e se goza.

Ollo coa maduración. Dous nenos da mesma categoría poden estar a anos de distancia no seu desenvolvemento físico. O que hoxe gaña todos os duelos por ser máis grande non ten por que ser o mellor dentro de tres tempadas. Ao avaliar, separar o que é técnica e decisión do que é só tamaño.